Skip to content
Sét là một trong những hiện tượng thiên nhiên nguy hiểm nhất, đặc biệt tại Việt Nam – quốc gia nằm trong khu vực có mật độ giông sét cao nhất thế giới. Bài viết này sẽ cung cấp thống kê chi tiết về thiệt hại do sét gây ra, phân tích các khu vực có nguy cơ cao và đề xuất giải pháp phòng chống hiệu quả để bảo vệ tính mạng và tài sản.
1. Thực trạng thiệt hại do sét gây ra tại Việt Nam
1.1. Thiệt hại về người
Theo báo cáo từ Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về Phòng chống thiên tai, từ năm 2017 đến năm 2022, tổng số người tử vong do sét đánh tại Việt Nam lên đến 175 trường hợp. Đáng chú ý, số lượng nạn nhân có xu hướng tăng dần qua các năm:
- Năm 2017: 16 trường hợp
- Năm 2018: 25 trường hợp
- Năm 2019: 26 trường hợp
- Năm 2020: 32 trường hợp
- Năm 2021: 32 trường hợp
- 6 tháng đầu năm 2022: 44 trường hợp
Riêng trong 6 tháng đầu năm 2024, đã có 15 người thiệt mạng do sét đánh trên cả nước, theo thông tin từ Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống thiên tai. Con số này cho thấy mức độ nguy hiểm và tác động nghiêm trọng của hiện tượng sét đánh đến tính mạng con người tại Việt Nam. Báo Pháp Luật TP.HCM
1.2. Thiệt hại về cơ sở vật chất và kinh tế
Ngoài thiệt hại về người, sét còn gây ra những tổn thất nặng nề về tài sản và cơ sở hạ tầng:
- Theo thống kê chưa đầy đủ của Viện Vật lý Địa cầu năm 2004, cả nước ghi nhận 820 vụ sét đánh trong vòng 10 năm, gây thiệt hại nhiều tỷ đồng.
- Một vụ sét đánh tiêu biểu vào ngày 4/6/2001 đã làm nổ tung một máy cắt 220KV của Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, khiến lưới điện toàn miền Bắc bị rã mạch, nhiều nhà máy điện bị tách khỏi hệ thống, dẫn đến mất điện trên diện rộng.
- Các thiệt hại về cơ sở hạ tầng viễn thông, đường dây tải điện, kho tàng và các thiết bị điện tử cũng được ghi nhận trong nhiều năm qua.
Còn tại các khu vực nông thôn, sét đánh thường xuyên gây thiệt hại đến mùa màng và vật nuôi của người dân, đặc biệt là những vùng như Cổ Dũng (Hải Dương), Sơn Lộc (Hà Tĩnh), và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.
2. Bản đồ mật độ sét ở Việt Nam
Việt Nam nằm trong khu vực có mật độ sét cao nhất châu Á và là một trong ba tâm dông có hoạt động sét mạnh nhất thế giới. Theo nghiên cứu, mỗi năm Việt Nam hứng chịu khoảng 2 triệu cú sét đánh xuống mặt đất.
2.1. Phân bố mật độ sét theo khu vực
Dựa vào bản đồ mật độ sét được lập bởi Viện Vật lý Địa cầu, có thể nhận thấy sự phân bố không đồng đều của sét trên các vùng miền:
- Miền Bắc: Tập trung chủ yếu ở các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, với mật độ sét trung bình từ 8-12 lần/km²/năm.
- Miền Trung: Mật độ sét tương đối thấp hơn, dao động từ 5-8 lần/km²/năm.
- Tây Nguyên và Nam Bộ: Mật độ sét cao, đặc biệt tại các tỉnh Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long, với trung bình từ 10-15 lần/km²/năm.
Năm 2002, các nhà khoa học Việt Nam đã tiến hành lập bản đồ mật độ sét trên toàn quốc thông qua mạng lưới 8 trạm đo phóng điện sét đặt tại: Thái Nguyên, Bạc Liêu, Bình Thuận, Phú Yên, Quảng Trị, Mộc Châu, Phú Thụy và Nghĩa Đô. Báo mới
2.2. Mùa sét tại Việt Nam
Mùa dông sét ở Việt Nam kéo dài khoảng 7 tháng, từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm, trong đó tháng 4, tháng 5 và giai đoạn chuyển mùa từ hè sang thu thường có hoạt động sét mạnh nhất. Đây cũng là thời điểm ghi nhận nhiều thiệt hại do sét gây ra nhất.
3. Nơi sét đánh nhiều nhất Việt Nam
Theo các nghiên cứu và thống kê, có một số địa phương được ghi nhận là nơi có tần suất sét đánh cao nhất cả nước:
3.1. Các tỉnh miền núi phía Bắc
Các tỉnh như Lào Cai, Cao Bằng, Hà Giang, Lạng Sơn thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi các trận dông sét mạnh. Đặc biệt, vào năm 2012, tại tỉnh Lạng Sơn đã xảy ra một trận sét kinh hoàng khiến 6 người thiệt mạng và 5 người bị thương trong một ngày.
3.2. Khu vực Tháp Mười, Đồng Tháp
Vùng kênh Gió Giáp thuộc huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp được ghi nhận là một trong những nơi có tần suất sét đánh cao nhất cả nước, với thiệt hại lên đến hơn 50 mạng người trong suốt những năm qua.
3.3. Xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình
Đây được coi là “ngôi làng hứng chịu sét đánh nhiều nhất Việt Nam”, nơi người dân phải sống trong nỗi lo sợ sét đánh suốt 12 tháng trong năm. Hàng chục trường hợp thương vong do sét đã được ghi nhận tại khu vực này.
3.4. Sự kiện đặc biệt – 10.215 cú sét trong 3 giờ tại Hà Nội
Một hiện tượng đáng chú ý gần đây là trận “bão sét” xảy ra vào sáng ngày 5/6/2024 tại Hà Nội, khi có tổng cộng 10.215 cú sét trong vỏn vẹn 3 giờ, trong đó 7.153 cú sét đánh xuống đất. Hiện tượng này cho thấy mức độ biến động và cường độ mạnh của hoạt động sét tại Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay. STECC.VN
4. Nguyên nhân dẫn đến thiệt hại do sét gây ra
4.1. Vị trí địa lý đặc biệt
Việt Nam nằm trong khu vực tâm dông châu Á, một trong ba tâm dông lớn nhất thế giới có cường độ hoạt động mạnh. Vị trí địa lý này khiến Việt Nam trở thành nơi có mật độ sét cao, với ước tính khoảng 2 triệu cú sét đánh xuống mỗi năm.
4.2. Thiếu hiểu biết và chủ quan của người dân
Theo khảo sát của Viện Vật lý Địa cầu, có tới 85% nhà dân dựng cột ăng-ten cao nhưng không hề lắp đặt kim thu sét. Nhiều công trình xây dựng thiết kế, lắp đặt thiết bị chống sét không đúng cách, không mang lại hiệu quả phòng chống sét.
4.3. Thiếu trang bị hệ thống chống sét hiệu quả
Tại khu vực đô thị, khả năng bị sét đánh thấp hơn do hầu hết các ngôi nhà đều được trang bị cột thu lôi. Tuy nhiên, tại khu vực nông thôn, ngay cả khi xây nhà cao tầng, người dân cũng ít khi lắp đặt hệ thống chống sét, khiến khu vực này dễ bị tổn thương hơn.
5. Giải pháp phòng chống sét hiệu quả
Để giảm thiểu thiệt hại do sét gây ra, việc áp dụng các giải pháp phòng chống sét hiệu quả là vô cùng cần thiết:
5.1. Hệ thống chống sét trực tiếp
Một hệ thống chống sét hiện đại và hoàn chỉnh cần chú trọng vào ba yếu tố cơ bản:
- Kim thu sét có bán kính và diện tích bảo vệ rộng
- Dây dẫn đảm bảo tiết diện đạt tiêu chuẩn tối thiểu (dây M50 trở lên)
- Hệ thống tiếp địa đạt điện trở dưới 10 Ω theo tiêu chuẩn TCVN 9385
Chống Sét Toàn Cầu cung cấp các giải pháp chống sét trực tiếp chất lượng cao, đảm bảo an toàn cho công trình của bạn.
5.2. Hệ thống chống sét lan truyền
Ngoài chống sét trực tiếp, cần lắp đặt các thiết bị bảo vệ cho đường dây cấp điện và đường tín hiệu để ngăn chặn sét lan truyền vào các thiết bị điện, điện tử trong nhà. Xem thêm về giải pháp chống sét lan truyền
5.3. Kiến thức phòng tránh sét cho người dân
Ban Chỉ đạo quốc gia về Phòng chống thiên tai đưa ra những khuyến cáo quan trọng khi có giông sét:
- Không đứng dưới gốc cây, ống khói, đụn rơm, anten truyền hình
- Không chạm tay vào các vật ẩm ướt, vật dẫn điện
- Không đi dọc các bờ sông, bờ suối
- Không trú mưa ở những công trình, nhà cửa trơ trọi giữa cánh đồng
- Bỏ ra các vật dụng mang bên mình như cuốc xẻng, cần câu, gậy
- Không sử dụng điện thoại khi có giông sét xảy ra
- Không dùng dây thép phơi quần áo buộc vào cột thu lôi, cây cao
- Tháo bỏ dây anten ra khỏi ti vi, radio khi có giông
- Không để quần áo bị ướt
6. Bài học từ các trường hợp thực tế
6.1. Vụ việc tại Lạng Sơn năm 2012
Chiều 6/5/2012, tại Lạng Sơn xảy ra trận mưa lớn kèm sấm chớp khiến 6 người thiệt mạng và 5 người bị thương. Một số nạn nhân đã sử dụng điện thoại di động khi trú mưa, dẫn đến việc bị sét đánh trúng. Đây là bài học cảnh báo về việc không nên sử dụng các thiết bị điện tử khi có giông sét.
6.2. Vụ việc tại Hải Phòng năm 2012
Vào sáng 21/5/2012, một vụ tai nạn lao động nghiêm trọng tại 2 máng khai thác đá ở huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng đã làm 6 người thiệt mạng và 4 người bị thương. Nguyên nhân được xác định do sét đánh trúng dây dẫn điện đã kích nổ mìn.
Kết luận
Sét là một hiện tượng tự nhiên nguy hiểm, đặc biệt tại Việt Nam – quốc gia có mật độ sét cao trong khu vực và thế giới. Số liệu thống kê thiệt hại do sét gây ra cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề này đối với tính mạng con người và tài sản.
Bản đồ mật độ sét và các nghiên cứu về nơi sét đánh nhiều nhất đã giúp xác định các khu vực có nguy cơ cao, từ đó đưa ra các biện pháp phòng chống phù hợp. Việc nâng cao nhận thức của người dân, đầu tư hệ thống chống sét hiệu quả, và tuân thủ các khuyến cáo an toàn là những giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại.
Với sự phát triển của công nghệ và nâng cao nhận thức cộng đồng, hy vọng trong tương lai, thiệt hại do sét gây ra tại Việt Nam sẽ giảm đáng kể, góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.
Bạn đang cần tư vấn về giải pháp chống sét cho công trình? Đừng ngần ngại liên hệ với Chống Sét Toàn Cầu – đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực cung cấp và thi công hệ thống chống sét tại Việt Nam. Chúng tôi cam kết mang đến giải pháp an toàn, hiệu quả với chi phí hợp lý nhất!
Bài viết liên quan:
- Thi công hệ thống chống sét cho nhà ở
- Kiểm định chống sét – Dịch vụ đo điện trở tiếp địa
- Kim thu sét và các vật tư chống sét chất lượng cao
